Een Incoterm is een internationale handelsregel van de International Chamber of Commerce die transport, kosten en risico bij grensoverschrijdende levering verdeelt. In onze praktijk zien wij dat ondernemers Incoterms vaak achteloos uit standaardteksten overnemen. Een verkeerde keuze leidt tot discussie over wie betaalt voor schade in transit, verzekering of douaneformaliteiten. Een bewuste keuze beschermt uw marge en voorkomt verrassingen bij elk transport.
Wat is het juridische probleem?
Incoterms regelen niet alles. Zij bepalen kostenverdeling, risico-overgang en douaneverplichtingen, maar niet eigendomsoverdracht, betaling of toepasselijk recht. Een verkeerd gekozen Incoterm verlengt uw risico tot in een land waar u geen controle heeft. Bovendien moet de Incoterm aansluiten op uw verzekering en logistieke setup. Verkeerde toepassing leidt regelmatig tot discussies wanneer schade ontstaat in transit, bij douane of bij aflevering.
Wat zegt de wet?
Incoterms zijn ICC-handelsregels, geen wet. Zij gelden alleen bij uitdrukkelijke verwijzing in het contract. De huidige versie is Incoterms 2020, met elf termen verdeeld in twee groepen: voor alle transportmodaliteiten (EXW, FCA, CPT, CIP, DAP, DPU, DDP) en voor zee- en binnenvaart (FAS, FOB, CFR, CIF). Bij koopovereenkomsten geldt aanvullend vaak het Weens Koopverdrag of artikel 7:9 BW.
Voor risico-overgang verwijst artikel 67 CISG naar de afspraken tussen partijen — Incoterms vullen deze concreet in. Naar Nederlands recht regelt artikel 7:11 BW het risico van zaaksbeschadiging vanaf levering, tenzij anders afgesproken.
Welke risico's lopen bedrijven?
Bij EXW draagt de verkoper in de praktijk vaak toch export- en BTW-verantwoordelijkheid die hij niet kan uitvoeren. Bij DDP draagt de verkoper alle import- en BTW-risico's in het bestemmingsland zonder lokale registratie. Verkeerde Incoterm-keuze leidt tot kostenoverschrijdingen, verzekeringsgaten en aansprakelijkheid voor douaneboetes. Combineren van Incoterm met onverenigbare betalingscondities maakt het nog complexer.
Praktisch voorbeeld uit onze praktijk
Wij begeleidden een Nederlandse exporteur die koos voor DDP naar Brazilië zonder lokale BTW-registratie. De goederen werden vastgehouden bij de douane omdat de exporteur de Braziliaanse importbelastingen niet kon voldoen. De afnemer eiste schadevergoeding voor vertraging. Bij hercontractering kozen wij DAP (Delivered at Place): de afnemer regelt de invoer, het risico bij de douane ligt bij de koper. De cliënt vermeed jaarlijks structureel circa 180.000 euro aan douaneproblemen.
Wat kunt u doen?
Kies Incoterms op basis van wie de transport- en douaneketen het best kent. Vermeld altijd de plaats van levering en de versie (Incoterms 2020). Combineer de Incoterm met passende betalingscondities en verzekering. Voor containertransport: kies FCA in plaats van FOB. Voor leveringen waarbij u geen lokale douane-expediteur heeft: vermijd DDP. Laat uw standaard Incoterm-keuze beoordelen per markt. Zie ook ons artikel over De juridische gevolgen van EXW, FOB en DDP.