Wanneer een contract zwijgt, vult de wet de overeenkomst aan. Naar Nederlands recht via artikel 6:248 BW (redelijkheid en billijkheid); internationaal via CISG, Engelse implied terms of lokaal recht. In onze praktijk zien wij ondernemers die ervan uitgaan dat alleen geldt wat is opgeschreven. De realiteit is anders: bij elk geschil vult de wet aan wat partijen niet expliciet hebben geregeld — vaak met onverwachte uitkomsten.
Wat is het juridische probleem?
Als een contract zwijgt, treedt aanvullend recht in werking. Dat kan dwingend of regelend van aard zijn. Aanvullingen ontstaan uit wettelijke regels, gebruiken, redelijkheid en billijkheid, of partijbedoeling. Het resultaat is vaak niet wat een partij verwachtte. Internationaal varieren aanvullingen sterk: CISG, common law, civil law en handelsgebruiken vullen anders aan.
Wat zegt de wet?
Naar Nederlands recht vult artikel 6:248 lid 1 BW contracten aan met redelijkheid en billijkheid. Artikel 6:248 lid 2 BW maakt derogerende werking mogelijk. Het Weens Koopverdrag bevat gedetailleerde aanvullingsregels voor koop in artikelen 14-89 CISG: aanbod, aanvaarding, klachttermijnen, remedies. Artikel 39 CISG kent een klachttermijn 'binnen redelijke tijd na ontdekking, uiterlijk twee jaar na levering'.
Onder Engels recht gelden implied terms onder de Sale of Goods Act 1979 (sectie 14 voor satisfactory quality) of door rechterlijke aanvulling onder de Marks & Spencer v BNP Paribas-test (2015). Lokale handelsgebruiken kunnen aanvullen onder elk stelsel. Branchekoepels publiceren standaardvoorwaarden die als gebruikelijk gelden.
Welke risico's lopen bedrijven?
Aanvullingen kunnen leiden tot kortere of langere termijnen dan u dacht. Wettelijke standaardgaranties kunnen uw aansprakelijkheid uitbreiden. Onbekende klachttermijnen onder artikel 39 CISG (binnen redelijke termijn na ontdekking) kunnen uw recht doen vervallen. Lokale gebruiken die u niet kent, kunnen tegen u worden ingezet. Wat het contract niet regelt, regelt de rechter — vaak op een manier die niet aansluit bij uw verwachtingen.
Praktisch voorbeeld uit onze praktijk
Wij begeleidden een Nederlandse leverancier die verkocht aan een Italiaanse afnemer zonder klachttermijn in het contract. De afnemer reclameerde over een gebrek na 18 maanden. Onder CISG artikel 39 was de termijn 'binnen redelijke tijd na ontdekking, uiterlijk twee jaar na levering' nog niet verstreken. Bij hercontractering bouwden wij een eigen klachttermijn van 14 dagen na ontdekking in, met uitdrukkelijke uitsluiting van CISG onder artikel 6 CISG. Volgende late klachten werden zonder discussie afgewezen.
Wat kunt u doen?
Anticipeer op wat het contract niet regelt en sluit aanvullingen waar nodig uit. Sluit het Weens Koopverdrag bewust in of uit onder artikel 6 CISG. Regel klachttermijnen, klachtwijze en bewijsplicht expliciet. Onderzoek lokale handelsgebruiken op uw belangrijkste markten. Werk met sluitend contract op kritische onderdelen. Laat uw standaardcontract per markt toetsen door een advocaat internationaal handelsrecht. Zie ook ons artikel over Welk recht is van toepassing op uw internationale contract?