Het Weens Koopverdrag (CISG) is een internationaal verdrag uit 1980 dat automatisch van toepassing kan zijn op uw exportcontract zonder dat u er iets over heeft afgesproken. In onze praktijk zien wij Nederlandse ondernemers die pas bij geschil ontdekken dat hun contract onder CISG valt. De toepassingsregels staan in artikel 1 CISG en zijn eenvoudig, maar de gevolgen ingrijpend. Wie deze regels kent, kan bewust kiezen voor toepassing of uitsluiting.
Wat is het juridische probleem?
Toepasselijkheid van het CISG vereist dat aan formele criteria is voldaan. Onbedoelde toepassing leidt tot onverwachte regels, vooral rond klachttermijnen en schadevergoeding. Andersom kan uitsluiting onvoldoende zijn geformuleerd. Onbekendheid leidt ertoe dat een Nederlandse rechter de overeenkomst onder CISG beoordeelt, terwijl de ondernemer dacht onder zuiver nationaal recht te werken.
Wat zegt de wet?
Artikel 1 lid 1 sub a CISG: het verdrag geldt bij koop tussen partijen in verschillende verdragsstaten. Artikel 1 lid 1 sub b CISG: ook als het internationaal privaatrecht naar recht van een verdragsstaat verwijst. Sommige staten hebben sub b uitgesloten (declaratie onder artikel 95, zoals deels de VS en China). Voor consumentenkoop, veilingen en financiele instrumenten is CISG niet van toepassing (artikel 2 CISG).
Partijen kunnen toepassing uitsluiten onder artikel 6 CISG. Naar Nederlands recht is CISG onderdeel van Nederlands recht; een rechtskeuze voor Nederlands recht omvat dus CISG, tenzij expliciet uitgesloten.
Welke risico's lopen bedrijven?
Onbewuste toepasselijkheid leidt tot CISG-regels in plaats van Nederlands BW, met aanmerkelijk andere klachttermijnen en remedies. Vage uitsluitingen worden niet erkend; alleen rechtskeuze voor Nederlands recht is onvoldoende. Bij contracten met mengfuncties (koop + dienstverlening) kan een rechter selectief CISG toepassen onder artikel 3 CISG. Onverwachte uitkomsten bij arbitrage of procedures schaden uw positie.
Praktisch voorbeeld uit onze praktijk
Wij begeleidden een Nederlandse verkoper en Chinese koper met leveringscontract en rechtskeuze voor Nederlands recht. De rechter paste het CISG toe, omdat de rechtskeuze geen expliciete uitsluiting bevatte. De koper reclameerde binnen CISG-termijn van artikel 39 CISG — wat de Nederlandse standaardregels van artikel 7:23 BW niet zouden hebben toegelaten. Bij hercontractering schreven wij: "Nederlands recht, met uitsluiting van het Weens Koopverdrag (CISG)". Volgende klachten werden onder kortere Nederlandse termijn afgewezen.
Wat kunt u doen?
Beoordeel per contract of CISG van toepassing is. Maak een bewuste keuze: behouden of uitsluiten. Sluit uit met heldere formulering ("Nederlands recht, met uitsluiting van het Weens Koopverdrag"). Stem voorwaarden af op de keuze. Documenteer keuze ook in algemene voorwaarden. Beoordeel mengcontracten zorgvuldig op overheersende karakter onder artikel 3 CISG. Zie ook ons artikel over Het uitsluiten van het Weens Koopverdrag: verstandig of niet?