Sancties en exportbeperkingen in geschillen zijn juridische conflicten ontstaan door overheidsbeperkingen op handel met bepaalde landen, entiteiten of personen. Bij Musch Legal werken wij sinds 2022 intensief aan sanctie-geschillen na Rusland-sancties. Sancties kunnen contracten onuitvoerbaar maken en triggeren overmacht-, beëindigings- en schadevergoedingsclaims. Snel handelen onder advies vereist; non-compliance leidt tot zware boetes en reputatieschade.
Wat is het juridische probleem? (Welke geschillen ontstaan?)
Geschillen ontstaan over: contractuele leveringen die door sancties onuitvoerbaar worden, betalingsblokkades, beëindiging na sancties, schadevergoeding voor onuitvoerbaar contract, due diligence-falen bij sanctie-overtreding. Voor Nederlandse ondernemingen sinds Rusland-invasie 2022: massale heronderhandeling Russische contracten. Voor blootstelling aan US-sancties (extraterritorial reach): risico op US-boetes voor Nederlandse ondernemingen die niets met VS te maken hebben.
Wat zegt de wet? (Welke kaders gelden?)
EU-sancties Rusland Verordening 833/2014 met uitbreidingen sinds 2022 (16e pakket 2024 met financiele services, transport, dual-use). Verordening 2580/2001 antiterrorisme; Verordening 2017/2063 Venezuela; Verordening 2010/204 Iran (gedeeltelijk). Voor exportcontrole dual-use: Verordening 2021/821. Voor implementatie Nederlands: Sanctiewet 1977 en Sanctieregelingen. US: OFAC Specially Designated Nationals List (SDN), Sectoral Sanctions Identifications List (SSI), secondary sanctions reach extraterritorial. Voor overmacht: artikel 6:75 BW; CISG artikel 79; common law frustration of contract.
EU Blocking Statute (Verordening 2271/96) verbiedt naleving van bepaalde US-sancties door EU-personen — botsing tussen regimes.
Sanctie-regime
Wet/Verordening
Reikwijdte
EU Rusland
Verordening 833/2014
EU-personen wereldwijd
EU Iran
Verordening 2010/204
EU-personen wereldwijd
US OFAC SDN
IEEPA + executive orders
Wereldwijd (secondary)
UK sanctions
Sanctions and Anti-Money Laundering Act 2018
UK-personen wereldwijd
EU Blocking Statute
Verordening 2271/96
Verbod naleving US-secondary
Sanctie-regime
Wet/Verordening
Reikwijdte
EU Rusland
Verordening 833/2014
EU-personen wereldwijd
EU Iran
Verordening 2010/204
EU-personen wereldwijd
US OFAC SDN
IEEPA + executive orders
Wereldwijd (secondary)
UK sanctions
Sanctions and Anti-Money Laundering Act 2018
UK-personen wereldwijd
EU Blocking Statute
Verordening 2271/96
Verbod naleving US-secondary
Welke risico's lopen bedrijven? (Wat dreigt bij sancties?)
Boetes voor sanctie-overtreding: EU tot wettelijke maxima per lidstaat (NL: 870.000 euro of vermogenswinst); US tot miljoenen dollars (OFAC settlements bedragen vaak 10-100 miljoen dollar). Strafrechtelijke vervolging mogelijk. Voor ondernemingen: reputatieschade en bankrekeningverlies (banken weren sancties-blootgestelde klanten). Voor contracten: claims uit beide kanten (party die wil leveren maar niet kan; party die niet ontvangt). Voor Blocking Statute: catch-22 tussen EU en US-regimes.
Praktisch voorbeeld uit onze praktijk (Hoe loste wij Rusland-geschil op?)
Musch Legal vertegenwoordigde Nederlandse machinebouwer met 18 miljoen euro contract voor Russische industriele klant, getroffen door Verordening 833/2014 uitbreiding juli 2022. Cliënt kon niet meer leveren (sanctie); Russische klant eiste levering of 12 miljoen euro penalty. Wij voerden: overmacht-claim onder artikel 6:75 BW met sancties als externe niet-toerekenbare oorzaak, frustration of contract onder rechtskeuze Engels recht, partial performance van pre-sanctie deliveries. ICC-arbitrage in Stockholm: contract beëindigd zonder penalty; pre-sanctie geleverde machines werden betaald. Cliënt voorkwam 12 miljoen euro penalty én sanctie-overtreding.
Wat kunt u doen? (Welke sanctie-strategie bouwt u?)
Voor nieuwe contracten: voeg sanctie-clausules toe (force majeure, termination right, indemnification voor non-compliance). Doe due diligence op tegenpartijen tegen SDN-list en sanction screening tools. Bouw sanctie-compliance-programma met training en monitoring. Bij incident: schakel sanctie-counsel direct in. Voor bestaande contracten met getroffen partijen: heronderhandeling, suspension of termination onder force majeure. Voor Blocking Statute-issues: vergunning bij Bureau Toetsing Investeringen aanvragen. Schakel Musch Legal in.
Sancties en exportcontrole 2026: actuele kaders