Een sanctieclausule is een contractuele bepaling die de gevolgen regelt van internationale handelssancties voor de uitvoering van een overeenkomst. Sancties tegen Rusland, Iran of specifieke sectoren kunnen contracten van de ene dag op de andere onuitvoerbaar maken. In onze praktijk zien wij ondernemers die werken met verouderde clausules uit de tijd voor 2022. Een goede sanctieclausule biedt directe juridische uitweg uit onhoudbare verplichtingen.
Wat is het juridische probleem?
Sancties veranderen razendsnel en gelden met directe werking. Naleving is verplicht onder zware straf. Tegelijk verstoren sancties commerciele verplichtingen: levering, betaling en samenwerking kunnen plotseling illegaal worden. Zonder duidelijke clausule moet u contracten nakomen of risicovol opzeggen. Internationaal varieren regimes (EU, VS, VK).
Wat zegt de wet?
EU-sancties gelden via verordeningen rechtstreeks in alle lidstaten. Sinds februari 2022 hanteert de EU een uitgebreid pakket onder Verordening (EU) 833/2014 (Rusland-sancties). De Sanctiewet 1977 voorziet in Nederlandse uitvoering; overtreding is strafbaar onder de Wet economische delicten. Amerikaanse OFAC-sancties hebben extraterritoriale werking, inclusief secondary sancties.
Sanctieclausules in contracten zijn niet wettelijk verplicht, maar wel sterk aanbevolen voor risicobeheer. Standaardclausules zijn beschikbaar via ICC en de International Group of P&I Clubs.
Welke risico's lopen bedrijven?
Strafrechtelijke vervolging en zware boetes onder Sanctiewet 1977 en Wet economische delicten. Exclusie van internationale betalingssystemen (SWIFT). Bevriezing van tegoeden onder Verordening 269/2014. Verlies van verzekeringsdekking. Banken weigeren betalingen. Zonder sanctieclausule kunt u worden gedwongen contracten na te komen die illegaal zijn geworden.
Praktisch voorbeeld uit onze praktijk
Wij vertegenwoordigden een Nederlandse leverancier met meerjarig contract met Russische klant zonder sanctieclausule. Na nieuwe sancties was levering verboden onder Verordening 833/2014. De klant eiste nakoming of schadevergoeding van 1,8 miljoen euro. Wij voerden succesvol verweer op grond van artikel 6:75 BW (overmacht door wettelijke onmogelijkheid). Bij hercontractering bouwden wij specifieke sanctieclausule in: opschorting, beëindiging zonder schade, behoud van voorschotten. Volgende relaties veilig.
Wat kunt u doen?
Neem een uitgebreide sanctieclausule op in elk internationaal contract. Verwijs naar EU-, US-, UK- en VN-sancties. Regel opschorting, beëindiging zonder schadevergoeding en behoud van betaalde voorschotten. Bouw screening- en verklaringsplichten in voor wederpartijen. Combineer met export compliance-clausule onder Verordening 2021/821. Zie ook ons artikel over Overmacht in internationale contracten.