Dwaling is een wilsgebrek waarbij een partij heeft gecontracteerd op basis van een onjuiste voorstelling van zaken. In onze praktijk zien wij dwalingsclaims vooral bij M&A, technische installaties en samenwerkingen. Naar Nederlands recht is dwaling ruim toepasbaar; onder common law nauwelijks. Wie internationaal contracteert, moet weten welke route geldt.
Wat is het juridische probleem?
Dwaling vereist een onjuiste voorstelling die heeft geleid tot ander handelen. Internationaal varieren vereisten: essentiele dwaling, causaliteit, kenbaarheid voor wederpartij en eigen onderzoeksplicht. Een onhandig beroep op dwaling kan rebound effect hebben: gemiste termijnen, schadeclaims of verlies van vertrouwen in toekomstige relaties.
Wat zegt de wet?
Naar Nederlands recht regelt artikel 6:228 BW dwaling op grond van mededeling, verzwijging of wederzijdse dwaling. De dwaling moet kenbaar zijn voor de wederpartij. Onder Frans recht geldt erreur als essentieel onder artikel 1132 Code Civil. Onder Duits recht regelt paragraaf 119 BGB Irrtum met snelle vernietigingstermijn. Onder Engels recht is mistake zeer beperkt erkend; misrepresentation breder onder de Misrepresentation Act 1967.
Het Weens Koopverdrag bevat geen expliciete dwalingsregels; nationaal recht vult aan via artikel 4 lid a CISG.
Welke risico's lopen bedrijven?
Beroep op dwaling kan worden afgewezen wegens onderzoeksplicht of verlate inroeping onder artikel 3:52 BW. Vernietiging maakt prestaties ongedaan, met logistieke en fiscale gevolgen. Wederpartij kan schadevergoeding eisen bij onterechte vernietiging onder artikel 6:162 BW. Bewijs van dwaling vereist documentatie. Internationaal varieren drempels — een succesvolle dwaling in Nederland kan in Engeland falen.
Praktisch voorbeeld uit onze praktijk
Wij begeleidden een Nederlandse onderneming bij overname van Italiaans bedrijf op basis van financiele cijfers die later onjuist bleken. Beroep op dwaling onder Italiaans recht werd afgewezen wegens onvoldoende eigen due diligence (artikel 1431 Codice Civile). Bij volgende M&A bouwden wij in: sterk warranty-pakket met indemnities, materiality scrape, R&W-insurance bij AIG, Nederlandse rechtskeuze. Cliënt kon na nieuwe transactie 1,6 miljoen euro vorderen onder warranty-claims zonder dwalingsbeperking.
Wat kunt u doen?
Voer due diligence uit en documenteer kennis bij ondertekening. Bouw warranties en indemnities in om feitelijke verklaringen te formaliseren. Stuur snel een vernietigingsverklaring bij vermoedens van dwaling. Stem rechtskeuze af op stelsel dat dwaling ruimer erkent. Combineer dwaling met alternatieve gronden (bedrog onder artikel 3:44 BW, wanprestatie). Zie ook ons artikel over Representations & Warranties uitgelegd.