Een concurrentiebeding is een contractuele beperking waarmee een partij toezegt na het contract niet te concurreren met de andere partij. In onze praktijk werken wij regelmatig met concurrentiebedingen in distributie, M&A en samenwerkingscontracten. Internationaal gelden strenge kaders — een onhandige clausule kan volledig nietig zijn onder Europees mededingingsrecht of als excessief worden bestempeld. Goed opgesteld biedt het beding echte commerciele bescherming.
Wat is het juridische probleem?
Een concurrentiebeding beperkt vrijheid van handelen na beëindiging van het contract. Het raakt grondrechten zoals vrijheid van ondernemerschap en het mededingingsrecht. Internationaal kennen veel landen strikte regels voor reikwijdte, duur en compensatie. Bij niet-naleving van deze regels wordt het beding onverbindend of slechts gedeeltelijk gehandhaafd, met grote gevolgen voor uw marktpositie.
Wat zegt de wet?
Binnen de EU geldt artikel 101 VWEU. De Groepsvrijstellingsverordening verticale overeenkomsten (Verordening (EU) 2022/720, geldig sinds 1 juni 2022) staat non-competes toe tot maximaal vijf jaar onder voorwaarden (artikel 5 lid 1 sub a). De Vertical Guidelines 2022 verduidelijken toepassing. Voor bedrijfsovernames werkt de M&A Notice (2005/C 56/03) — non-competes van twee tot drie jaar zijn geaccepteerd.
Naar Nederlands recht is een commercieel concurrentiebeding contractueel toegestaan binnen redelijke grenzen. Voor arbeidsovereenkomsten geldt artikel 7:653 BW met schriftelijkheidsvereiste. In Californië verbiedt Business and Professions Code Section 16600 vrijwel alle non-competes voor werknemers.
Welke risico's lopen bedrijven?
Een te ruim beding wordt gematigd of nietig verklaard. Vergaand concurrentiebeding zonder vergoeding werkt internationaal vaak niet. Mededingingsboetes onder artikel 101 VWEU kunnen oplopen tot 10 procent wereldwijde omzet. Bij distributeurs en agenten leidt een onhandig non-compete tot extra goodwillvergoedingen onder artikel 7:442 BW. Internationale handhaving van non-compete is duur en niet altijd succesvol.
Praktisch voorbeeld uit onze praktijk
Wij vertegenwoordigden een Nederlandse softwareleverancier met SaaS-contract met Italiaanse partner met concurrentiebeding van vijf jaar zonder vergoeding. De Italiaanse rechter verklaarde het beding nietig wegens disproportionaliteit en gebrek aan compensatie. De partner begon direct concurrerend product. Bij hercontractering bouwden wij in: twee jaar non-compete met geografische beperking tot Italië, vergoeding van 15 procent van laatste jaaromzet. Onder de Italiaanse Hoge Raad (Corte di Cassazione, sezione lavoro 19 oktober 2017 nr. 24736) zou dit beding wel zijn gehandhaafd.
Wat kunt u doen?
Beperk concurrentiebedingen in tijd, geografie en activiteit. Bouw waar nodig vergoeding in. Stem af op artikel 101 VWEU en Verordening 2022/720. Combineer met geheimhouding en non-solicit voor extra bescherming. Houd rekening met dwingend recht in relevante jurisdicties. Voor M&A: twee tot drie jaar non-compete is standaard onder EU-recht. Zie ook ons artikel over Exclusiviteit: kansen en risico's.